ಕಲ್ಲೂರು ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ: ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು

ರಿಪ್ಪನ್‌ಪೇಟೆ: ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಿಪ್ಪನ್‌ಪೇಟೆ ಸಮೀಪದ ಹೆದ್ದಾರಿಪುರದ ಕಲ್ಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಪುಟವೊಂದು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಸವಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದ ಅಪರೂಪದ 'ನಂದಿಗಂಬ ದಾನ ಶಾಸನ' ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಆದಿತ್ಯ ನಂಜವಳ್ಳಿ, ಗಣೇಶ್ ಕೆ.ಎನ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಎನ್.ಕಾರ್ತಿಕ್ ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಅವರ ತಂಡವು ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದೆ.

ಶಾಸನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನ

ಈ ಶಾಸನವು ವಿಜಯನಗರದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶವಾದ ಸಂಗಮ ವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ:

• ಕಾಲ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1424 (ಶಕವರ್ಷ 1346).

• ಅರಸರು: ಮೂರನೇ ಬುಕ್ಕರಾಯನ ಮಗನಾದ ಎರಡನೇ ದೇವರಾಯ (ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯ) ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

• ವಿಶೇಷತೆ: ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೂರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು 'ಕಲೂರ ನಾಡು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಹಂಪಿಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಿಗೆ ಭೂದಾನ

ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಈ ಶಾಸನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ 'ಆರಗನಾಡು' ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ 'ಕಲೂರ ನಾಡು' ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹಂಪಿಯ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಶ್ರೀ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ (ಅಮೃತಪಡಿ) ಸೇವೆಗಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಶಾಸನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ

ಈ ಶಾಸನವು ಕೇವಲ ದಾನದ ವಿವರವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡದೆ, ಅಂದಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕಲೂರನಾಡಿನ ಗಡಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಒಡರಸುಳಿ (ಇಂದಿನ ವಡಾಹೊಸಳ್ಳಿ)

2. ಬಿದರಹಳ್ಳಿ

3. ತೆಳಲ (ತಳಲೆ)

4. ಕಣಬಂದೂರು

5. ಕರಡಿಗ

6. ಕಕರಿಯ

ಸಂಶೋಧಕರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಅಭಿಮತ

ಸಂಶೋಧಕ ಆದಿತ್ಯ ನಂಜವಳ್ಳಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಈ ಶಾಸನವು ಅಂದಿನ ರಾಜರ ವೈಭವವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಗಳ ಗಡಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ."

ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿ ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ ಗೌಡ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿ, "ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಭಾಗದ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖರಾದ ನಾಗರಾಜ್ ವೈ.ಟಿ, ಗಿರಿರಾಜ್ ಗೌಡ, ಮಂಜುನಾಥ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

---

ಸಂಪಾದಕೀಯ ನುಡಿ (Editorial Note):

ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಶಾಸನವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಹಂಪಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಈ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

— ಸಂಪಾದಕರು, ಕನ್ನಡ ಗ್ಲೋಬಲ್ ನ್ಯೂಸ್